HACCP ve küresel gıda güvenliği standartlarına (BRCGS, IFS, FSSC 22000) göre iç ve dış mekanlarda tuzakların yerleştirilmesi, "Üç Hat Savunma Sistemi" (Three-Line Defense) prensibine dayanır. Zararlının tesise yaklaşmasını, girmesini ve gıda alanlarına ulaşmasını engellemeyi amaçlayan yerleşim kuralları şunlardır:
1. Dış Mekan Yerleşim Kuralları (1. ve 2. Savunma Hattı)
Dış alanda amaç, kemirgenleri gıda binasından olabildiğince uzakta yakalamaktır. Bu hatlarda zehirli kimyasal (biyosidal) yemler kullanılabilir.
- 1. Hat (Çevre Çiti / Bahçe Duvarı): Tesis sınırını korur. İstasyonlar çevre çitleri boyunca, haşere giriş yolları göz önüne alınarak 20 ila 50 metre aralıklarla yerleştirilir.
- 2. Hat (Bina Dış Cephesi): Binaya yaklaşan zararlıları durdurur. Ana bina duvarının dış cephesi boyunca, özellikle kapı ve rampaların iki yanına 10 ila 15 metre aralıklarla yerleştirilir.
- İstasyon Güvenliği: Dış mekandaki tüm istasyonlar kilitli, kırılmaz, hava şartlarına dayanıklı ve rüzgarda taşınmaması için yere veya duvara sabitlenmiş olmalıdır.
2. İç Mekan Yerleşim Kuralları (3. Savunma Hattı)
İç alanda temel kural, gıdaya kimyasal bulaşma (kontaminasyon) riskini sıfırlamaktır. Bu nedenle iç mekanda zehirli yem kullanımı kesinlikle yasaktır.
- Kemirgen Tuzakları (Kapanlar): İç alanda sadece mekanik, yaylı veya yapışkanlı canlı yakalama düzenekleri kullanılır.
- Duvar diplerine, kapı girişlerinin sağına ve soluna yerleştirilir.
- İstasyon aralıkları risk seviyesine göre 5 ila 10 metre olmalıdır.
- EFK (Elektronik Sinek Tutucu) Cihazları: Uçan haşereler için doğru konumlandırma kritiktir:
- Gıda üstüne konulamaz: Açık gıda üretim, işleme ve ambalaj hatlarının tam üzerine kesinlikle asılmamalıdır (sinek parçalarının gıdaya düşme riski).
- Girişleri keser: Mal kabul, sevkiyat ve personel giriş kapılarının iç tarafına, kapı açıldığında dışarıdan gelen sineği karşılayacak şekilde yerleştirilir.
- Işık tuzağı: Dışarıdaki sinekleri içeri çekmemesi için kapının tam karşısına veya dışarıdan direkt görünecek açılara asılmamalıdır.
- Yükseklik: Yerden yaklaşık 1.5 ila 2 metre yüksekliğe montajı idealdir.
- Yapışkan plakalı: HACCP standartlarında, sineği patlatarak etrafa mikrop saçan cızbızlı (elektrik şoklu) cihazlar yerine yapışkan levhalı EFK cihazları zorunludur.
3. Genel Yerleşim ve Numaralandırma Kuralları
- Erişilebilirlik: Tüm tuzaklar, kontrol personelinin ve denetçilerin rahatça ulaşabileceği, önü palet veya makinelerle kapanmayacak noktalara konulmalıdır.
- Kimliklendirme: Her tuzağın üzerinde benzersiz bir numarası ve içindeki düzeneğin türünü belirten bir etiket bulunmalıdır.
- Duvar İşaretleri: İstasyonun arkasındaki duvara veya zemine, istasyonun orada olduğunu belirten (örn: "Pest Kontrol Noktası No: 12") gözle görülür bir uyarı levhası/etiketi yapıştırılmalıdır. Bu sayede istasyon yerinden oynatılırsa eksikliği hemen fark edilir.
- Kroki Uyumu: Yerleştirilen her bir cihaz, işletmenin güncel Pest Kontrol Yerleşim Planı (Krokisi) üzerinde birebir aynı numara ve konumla işaretlenmiş olmalıdır.